Русский
English.png){kind=logo}
World NTD Day
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti 30-yanvar — World Neglected Tropical Diseases Day (World NTD Day) munosabati bilan jamoatchilik va tibbiyot hamjamiyatini e’tibordan chetda qolgan tropik kasalliklar (NTD) bo‘yicha xabardorlikni oshirishga, erta aniqlash va profilaktika choralarini kuchaytirishga chaqiradi. Ushbu kun 2021-yil 31-may kuni Jahon sog‘liqni saqlash assambleyasi qarori bilan rasman e’tirof etilgan. WHO ta’rifiga ko‘ra, NTDlar — asosan ijtimoiy himoyaga muhtoj va chekka hududlarda yashovchi aholi orasida ko‘proq uchraydigan, biroq oldi olinadigan, davolanadigan va bartaraf etilishi mumkin bo‘lgan turli etiologiyali kasalliklar guruhidir. Global epidemiologik ko‘rsatkichlar
2023-yilda 1,495 milliard kishi NTDlar bo‘yicha intervensiyalarga (profilaktika yoki davolash) muhtoj bo‘lgan.
2023-yilda 867,1 million kishi kamida bitta NTD bo‘yicha davolangan.
Kasallik yuki 14,1 mln DALY (2015–2021) gacha kamaygani, NTD bilan bog‘liq o‘limlar esa 119 ming (2021) atrofida baholangani ko‘rsatilgan.
2026-yil boshiga kelib 58 ta davlat kamida bitta NTDni bartaraf etgani e’tirof etilgan.
Shu bilan birga, 2018–2023 yillarda NTD yo‘nalishidagi rasmiy yordam 41% ga qisqargani qayd etilib, mavjud yutuqlarni saqlash uchun barqaror resurs va hamkorlik zarurligi ta’kidlangan.
Markaziy Osiyo va O‘zbekiston uchun dolzarblik
World NTD Day — global tashabbus bo‘lib, u Markaziy Osiyo hududi uchun ham muhim. Mintaqada zoonoz va parazitar NTDlar bo‘yicha profilaktika, erta aniqlash va “One Health” (inson–hayvon–muhit) yondashuviga tayangan nazorat mexanizmlarini kuchaytirish dolzarb hisoblanadi.
Xususan, O‘zbekistonda kistoz exinokokkoz (cystic echinococcosis) bo‘yicha Samarqand viloyati Payariq tumanida o‘tkazilgan UTT asosidagi dala tadqiqotida tekshirilgan aholining bir qismida kasallik belgilari aniqlangani qayd etilgan (cross-sectional survey natijalari).
Institut pozitsiyasi
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti NTDlar bo‘yicha:
aholi va talabalar orasida ilmiy-ma’rifiy targ‘ibotni kuchaytirish,
erta aniqlash va yo‘naltirish amaliyotini takomillashtirish,
sanitariya-gigiyena, vektor nazorati, zoonozlar profilaktikasi bo‘yicha tarmoqlararo hamkorlikni qo‘llab-quvvatlash,
NTDlar yukini baholashga xizmat qiluvchi monitoring va tadqiqotlar sifatini oshirish kabi yo‘nalishlarni ustuvor deb hisoblaydi.
Ma’lumot uchun: World NTD Day 30-yanvar sanasida o‘tkaziladi va WHO tomonidan WHA74(18) qarori doirasida tan olingan.
